Motor Soğutma Sistemi Tıkanıklığı Tanısı ve Temizliği

Motor ısı göstergesi eskisinden biraz daha yukarıda duruyorsa, kalorifer üflemesi soğuksa ya da radyatör peteklerinin bir bölümü el ile yoklandığında ılık kalıyorsa akla ilk gelmesi gereken şeylerden biri soğutma sistemi tıkanıklık problemidir. Aşağıda, tanıdan temizliğe kadar sürecin tamamı, en çok sorulan sorular üzerinden ilerleyerek anlatılıyor.

Soğutma sistemi neden tıkanır?

Tıkanıklığın kaynağı çoğunlukla üç şeyden biridir:

• Kireç ve mineral birikintisi: Sisteme antifriz yerine musluk suyu eklenmişse, zamanla su kanallarının ve radyatör borucuklarının içine kabuk şeklinde tortu oturur.
• Korozyon ve pas: Antifrizin koruyucu katkıları ömrünü tamamladığında motor bloğu, termostat gövdesi ve radyatör iç yüzeyleri paslanmaya başlar. Kopan pas parçacıkları en dar geçitlerde birikir.
• Yağ veya conta kaynağı bulaşma: Silindir kapağı contası sızdırdığında soğutma sıvısına karışan yağ, jelimsi bir çamur oluşturur; bu çamur peteklerin içinde adeta tıkaç görevi görür.

Bir de dıştan tıkanma vardır: Radyatör kanatçıklarının arasına dolan böcek, yaprak, çamur ve yol tozu havanın geçişini engeller. İçi tertemiz bir radyatör, dışı tıkalıysa yine soğutmaz.

Tıkanıklık belirtileri nelerdir, başka arızayla karıştırılır mı?

Karıştırılır — hem de sık sık. Aşağıdaki tablo, benzer belirtileri ayırmaya yardımcı olur.

Adım adım tanı

1. Motor soğukken seviyeyi ve sıvının rengini kontrol edin. Genişleme kabındaki sıvı kahverengi, bulanık ya da içinde yüzen parçacıklar varsa sistem kirli demektir. Kapağın altında kahve kreması görünümünde bir tabaka varsa yağ karışımı şüphesi doğar.
2. Radyatörü dıştan inceleyin. Ön tampon ızgarasından bakarak kanatçıkları görün; ezilmiş, çamurla dolmuş veya klima kondenseriyle arasına yaprak sıkışmış olabilir.
3. Motoru çalıştırıp ısıtın, sonra sıcaklık haritası çıkarın. Temassız termometre veya dikkatli el yoklaması ile radyatörün üst-alt ve sağ-sol bölgelerini karşılaştırın. Sağlıklı bir radyatörde ısı üstten alta doğru kademeli düşer. Soğuk kalan bölgeler varsa o kanallar tıkalıdır.
4. Üst ve alt hortumları karşılaştırın. Termostat açıldıktan sonra üst hortum sıcak, alt hortum belirgin şekilde daha serin olmalıdır. İkisi de sıcak ve fark yoksa radyatör ısıyı atamıyordur.
5. Devirdaimi gözleyin. Motor soğukken kapağı açıp çalıştırın; termostat açıldığında sıvının kabın içinde akış yaptığını görmelisiniz. Akış yoksa pompa veya termostat şüphelidir.
6. Kaloriferi test edin. Motor ısınmışken kalorifer hortumlarının ikisi de sıcaksa kalorifer radyatörü açıktır; biri soğuksa o petek tıkalıdır.
7. Basınç testi yaptırın. Elde tıkanıklık şüphesi varken görülmeyen bir sızıntı da olabilir. Basınç pompasıyla test, hem kaçağı hem kapak arızasını ortaya çıkarır.

Temizlik nasıl yapılır?

1. Motor tamamen soğusun. Sıcak sistemde kapak açmak ciddi yanık riskidir. En az birkaç saat bekleyin.
2. Eski sıvıyı boşaltın. Radyatörün alt köşesindeki tapadan ya da alt hortumu sökerek geniş bir kaba alın. Antifriz zehirlidir; yere dökmeyin, uygun şekilde bertaraf edin.
3. Saf su ile ilk yıkama. Sistemi saf su ile doldurup motoru çalışma sıcaklığına getirin, kaloriferi de açın ki o devre de yıkansın. Soğutup boşaltın. Çıkan su berrak olana kadar tekrarlayın.
4. Gerekiyorsa radyatör temizleyici kullanın. Ağır kireç veya pas varsa piyasadaki soğutma sistemi temizleyicilerinden birini üretici talimatına göre uygulayın. Süreyi aşmayın; agresif kimyasal, yaşlı hortum ve contaları zorlar.
5. Kimyasal sonrası mutlaka iki kez daha durulayın. Sistemde kalan temizleyici, yeni antifrizin katkılarını bozar.
6. Radyatörü dıştan yıkayın. Peteği arkadan öne doğru, yani hava akışının tersine, düşük basınçlı suyla yıkayın. Yüksek basınç kanatçıkları yatırır ve soğutmayı kalıcı olarak düşürür. Yatmış kanatçıklar özel bir tarakla düzeltilebilir.
7. Termostatı ve kapağı gözden geçirin. Tıkanıklık yaşamış bir sistemde termostat da tortu tutmuş olabilir. Yeni sıvı doldurmadan önce değiştirmek, işi ikinci kez açmaktan ucuzdur.
8. Doğru antifrizle doldurun ve havasını alın. Araç üreticisinin belirttiği tip ve karışım oranını kullanın. Doldururken ön tarafı yüksekte tutmak, kalorifer vanasını açık bırakmak ve motoru kapaksız birkaç kez çalıştırıp gaz vermek hava kilidini önler.
9. Birkaç gün seviyeyi takip edin. Hava boşaldıkça seviye düşer; eksileni tamamlayın.